Resmin Mistik Peter Pan’ı : Yves Klein

Kısa hayatını dolu dolu yaşayabilme becerisini göstermiş bir sanatçı olan Yves Klein, 1928 yılında Fransa’da ressamlardan oluşan bir ailenin oğlu olarak hayata gözlerini açtı. Klein resme karşı olan kabiliyetini çocuk yaşta keşfetmiş sanatçılardan biri değildi. O’nun ilk tutkusu judoydu. Eğitimini judo ve yabancı diller üzerine alan Klein ailesinden aldığı genetik mirasın farkına ancak yirmili yaşlarında varmıştır.

Her sanatçının hayatında bir dönüm noktası vardır. Klein için bir anlamda bu dönüm noktası Max Heindel tarafından yazılmış ‘La Cosmogonie des Rose-Croix’ adlı kitabı okuması olmuştur. Bu kitap zaten mistisizme büyük ilgi duyan Klein’I oldukça etkilemiş ve sanatçı, Heindel’in yazdıkları doğrultusunda resim yapmaya başlamıştır.

Sanat yaşamı boyunca metafizik temalı resimler yapmış olan Klein’nın eserlerinde formdan çok renk ön plana çıkar. Klein kendi deyimiyle bir renk olarak varlığını sürdürmek istemiştir (1). Ona göre form ve çizginin veremediği bütünlük hissini en mükemmel şekilde renk vermektedir. 1950’li yıllar Klein için tek renkten oluşan tablolar dönemidir. Klein bu tablolarında gökyüzünün özgürlüğünün bir sembolü olarak gördüğü mavi rengi kullanmıştır. Sanatçının eserlerinde sık sık karşımıza çıkan mavinin bu tonunun adı ‘International Klein Blue’dur ve patenti Klein’ aittir.

Kendini ‘Monokromatik Yves’ olarak adlandıran Klein’nın monokromatik tabloları fiziksel ve zihinsel özgürlüğü sembolize etmeye yöneliktir. Ressamın saflığa ve özgürlüğe doğru çıktığı bu yolculuk kendini en mükemmel bir şekilde 1958 yılındaki ‘The Void’ sergisinde belli etmiştir. Klein bu sergi için Paris’teki Galerie Iris Clert’in içini boşaltır ve galerinin duvarlarını beyaza boyar. Kimi sanatçı ancak yaptıklarının ardında yatan felsefe özümsendiği takdirde anlaşılabilir. Klein bu tip sanatçılardan biri olduğu için ‘The Void’ ile vermeye çalıştığı mesajı anlayamayan bazi ziyaretçiler hızlan sergiyi terketmiş, kimileriyse yüzlerinde hayranlık dolu bir ifadeyle saatler boyunca galeride kalmışlardır (2).  ‘The Void’ örneğinde de gördüğümüz gibi Klein’nın boşluğa duydugu bu büyük ilgi sanatçının Judo ve Zen gibi Uzakdoğu felsefelerine karşı beslediği tutkunun bir manifestosudur.

Klein 1950’ li yılların sonunda ‘The Void’da kullandığı boşluk temasını bir adım ileriye götürür ve Galerie Iris Clert’e giderek artık görünmez tablolar yapmaya başladığını ilan eder (3). Olaylar Klein’nın kendisini bile şaşırtacak şekilde gelişir ve Klein’in görünmez tablosuna alıcı çıkar. Yaşamı boyunca çocuksu bir ruha sahip olmuş olan bu Fransız sanatçı, hayatı ancak bir çocukta görebileceğimiz bir saflıkla dolu dolu yaşamış, hızlı bir şekilde yaşadığı yaşam aynı hızla onu terketmiş ve sanatçı henüz 34 yaşındayken aramızdan ayrılmıştır.

Dahilikle delilik arasında ince bir çizgi vardır. Klein’nın hangi sınıfa dahil olduğuna dair tartışmalar devam ededursun, bu mistik Peter Pan ardında bıraktığı eserleriyle başka bir dünyanın kapılarını açmaya devam edecektir.

Rana Solaker

Notlar:
(1) Fineberg, Jonathan, Art Since 1940, Prentice Hall, Upper Saddle River, N.J. s: 223
(2) Fineberg, Jonathan, Art Since 1940, Prentice Hall, Upper Saddle River, N.J. s: 224
(3) Benjamin H. D. Buchloh, "Out of The Blue: Klein and Poses," Art Forum 33.10 (1995): 93.